Een gehackte website herken je meestal aan vreemde teksten of links die jij er niet op hebt gezet, een waarschuwing in Google of je browser, of bezoekers die opeens op een andere site belanden. Zodra je dat ziet, is de volgorde: site tijdelijk offline of op onderhoud zetten, wachtwoorden vervangen, een schone back-up terugzetten en pas daarna weer live. Voorkomen is een stuk goedkoper dan opruimen, en dat zit vooral in updates, sterke wachtwoorden en dagelijkse back-ups.
Zo herken je dat er iets mis is
Een hack ziet er zelden uit als een film. Meestal is het klein en sluipend, want wie inbreekt wil juist niet opvallen. De meest voorkomende signalen:
Teksten of pagina's die jij niet hebt gemaakt. Vaak reclame voor pillen, gokken of nepmerken, soms verstopt onderaan een pagina of in een taal die je niet spreekt.
Een waarschuwing van Google of je browser. "Deze site kan schadelijk zijn" in de zoekresultaten, of een rood scherm voordat iemand binnen is. Dat is het duidelijkste signaal en meteen het schadelijkste, want klanten haken direct af.
Bezoekers komen ergens anders uit. Vooral op mobiel, of alleen als iemand via Google binnenkomt. Dat je site het op je eigen laptop prima doet, zegt dus weinig.
Je site is opeens traag of ligt er regelmatig uit. Soms omdat er ongevraagd extra dingen op je hosting draaien.
Een gebruiker of beheerder die je niet kent. Of je kunt zelf niet meer inloggen.
Twijfel je? Zoek in Google op site:jouwbedrijf.nl en kijk of er pagina's tussen staan die je niet herkent. Dat is de snelste eigen controle die er is.
Wat je als eerste doet
De valkuil is dat mensen de vreemde tekst weghalen en denken dat het klaar is. Het gat waardoor iemand binnenkwam zit er dan nog, en binnen een paar dagen staat het er opnieuw.
De volgorde die wel werkt:
1. Zet de site op onderhoud. Liever even een simpele pagina met je telefoonnummer dan een site die bezoekers besmet of doorstuurt.
2. Waarschuw je websitebouwer of hoster. Bij een goede partij hoort opruimen bij het onderhoud. Vraag ook of zij iets in de logbestanden zien.
3. Vervang alle wachtwoorden. Van je website, je hosting, je domeinnaam en het e-mailadres dat aan die accounts hangt. Dat laatste wordt vaak vergeten en is juist de sleutel tot alles.
4. Zet een back-up terug van vóór de hack. Weet je niet wanneer het begon, kies dan ruim. Een week content opnieuw plaatsen is minder werk dan een besmette site.
5. Werk alles bij. Het systeem zelf, alle uitbreidingen, en gooi weg wat je niet gebruikt.
6. Vraag Google om een nieuwe controle. Via Google Search Console, in het onderdeel beveiligingsproblemen. Zonder die stap kan de waarschuwing blijven staan terwijl je site allang schoon is.
De rommel weghalen is niet hetzelfde als het gat dichten. Doe je alleen het eerste, dan sta je er volgende week weer.
Hoe het meestal gebeurt
Bijna nooit omdat iemand het op jouw bedrijf gemunt heeft. Het overgrote deel gaat automatisch: computers scannen het hele internet op sites met een bekend lek en pakken alles wat ze tegenkomen. Een kapperszaak met twintig bezoekers per dag is dus net zo goed doelwit als een webshop.
De drie klassiekers zijn achterstallige updates (vooral bij WordPress met een stapel plug-ins die jaren niet zijn bijgewerkt), een zwak of hergebruikt wachtwoord, en een uitbreiding of thema dat de maker allang niet meer onderhoudt.
Wat je vandaag kunt regelen
Zet tweestapsverificatie aan op je hosting en je website, gebruik overal een uniek wachtwoord, en zorg dat er dagelijks een back-up wordt gemaakt die niet op dezelfde server staat. Geef medewerkers geen beheerdersrechten als ze alleen teksten aanpassen. En laat updates automatisch draaien of leg vast wie ze doet, want "ik doe het binnenkort" is precies hoe het misgaat.
Wat het je vindbaarheid kost
Google haalt een besmette site niet meteen uit de index, maar zet er wel een waarschuwing bij. Vrijwel niemand klikt daar nog op. Merk je het snel en ruim je het goed op, dan herstelt je positie meestal binnen enkele weken vanzelf. Blijft het maanden staan, dan raak je ook posities kwijt en duurt terugkomen langer.
De grotere schade is vaak niet technisch. Een klant die een waarschuwing ziet bij jouw naam, onthoudt dat. Daarom is snel handelen belangrijker dan perfect handelen.
Samengevat
- Signalen: vreemde teksten, waarschuwing in Google, doorsturen naar andere sites, onbekende beheerders.
- Eerste hulp: offline zetten, wachtwoorden vervangen, schone back-up terugzetten, alles bijwerken.
- Alleen de rommel weghalen helpt niet, het lek moet dicht.
- Vraag Google daarna om een hercontrole via Search Console.
- Voorkomen zit in updates, unieke wachtwoorden en dagelijkse back-ups.
Bij een site die actief onderhouden wordt, zoals bij joepa, gebeurt dit bijwerken op de achtergrond en staan back-ups standaard aan. Regel je het zelf, zet dan in elk geval een vaste maandelijkse controle in je agenda.